Friesland
Tot de provincie behoren de Waddeneilanden Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog. Deze zijn per veerboot bereikbaar vanaf de Friese kust (Harlingen, Holwerd en Lauwersoog in Groningen). Friesland heeft ongeveer 643.000 inwoners. De hoofdstad ervan is Leeuwarden (Fries: Ljouwert). De officiële talen zijn Fries en Nederlands.
NaamSinds 1 januari 1997 is alleen het Friestalige Fryslân in Nederland de officiële naam van de provincie. In november 2004 heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken besloten erop toe te zien dat de officiële naam in overheidsstukken ook consequent wordt gebruikt. In het dagelijks spraakgebruik in de rest van Nederland en in het Nederlands taalgebruik wordt echter vrijwel altijd de Nederlandstalige naam Friesland gebruikt. Ook op de Nederlandstalige Wikipedia wordt de naam Friesland gehanteerd. Om de provincie te onderscheiden van Noord- en Oost-Friesland en de Kreis Friesland in Nedersaksen wordt de provincie in wetenschappelijke kringen ook wel aangeduid als Westerlauwers Friesland. KarakterDe Nederlandse provincie is een streek met een agrarisch karakter. Toerisme, met name op de meren in het zuidwesten van de provincie en op de Waddeneilanden, is in de zomer een belangrijke bron van inkomsten. Deze streken kennen in de winter een grote seizoenswerkloosheid. De sterk opkomende dienstensector concentreert zich in Leeuwarden, Drachten en Heerenveen. De natuurgebieden worden beheerd door de vereniging It Fryske Gea (het Friese landschap). Binnen het Friese cultuurgebied kunnen nog drie grote cultuurgebieden worden onderscheiden: de Kleistreek, de Friese Wouden en de Zuidwesthoek. De tien grootste woonplaatsen in de provincie naar het aantal inwoners op 1 januari 2005 zijn:
Bron: Provincie Fryslân Friesland is met een bevolkingsdichtheid van 192 inwoners per km² na Drenthe de dunstbevolkte provincie van Nederland. Wordt Leeuwarden niet meegerekend, dan is het met 169 inw. per km² zelfs de dunstbevolkte provincie. GeschiedenisAan het begin van de Middeleeuwen strekte Friesland zich uit van het Zwin (bij de Belgische grens), aan de kust, tot aan de rivier Wezer in Duitsland. In de zevende eeuw was het onafhankelijk. Voor het jaar 678 wordt een Friese koning Aldgillis genoemd. Kort daarop is Redbad koning, en als hij in 719 overlijdt is Poppo de aanvoerder. Na de inlijving in het Frankenrijk in de 8e eeuw bestond Friesland, volgens de Lex Frisionum (de Friese wet), uit drie delen: het gebied tussen Zwin en Vlie, het gebied tussen Vlie en Lauwers en het gebied tussen Lauwers en Wezer. Een deel viel rond het jaar 1000 onder de graven van Holland. De overige delen hadden in die tijd over het algemeen veel zelfstandigheid omdat geen enkele Graaf of Hertog het gebied onder controle kon krijgen. In 1287 en 1288 veroverde Graaf Floris V van Holland West-Friesland. In de 14e eeuw kreeg de stad Groningen steeds meer macht in Friesland tussen Lauwers en Eems. In de 15e eeuw werd Ulrik Cirksema Graaf van Oost-Friesland. In 1498 benoemde keizer Maximiliaan van Oostenrijk Hertog Albrecht van Saksen tot Heer van heel Friesland. Hij kreeg echter alleen Westerlauwers Friesland onder controle. Toen was de opsplitsing van het oude Friesland een feit. TalenDe talen die het meeste worden gesproken in de provincie zijn het Nederlands en het Fries (Frysk). De dialecten van Kollumerpomp en de Stellingwerven worden tot het Nedersaksisch gerekend. Het Fries en het Nedersaksisch hebben een status als minderheidstaal en het Fries wordt naast het Nederlands als een officiële landstaal erkend. In veel Friese steden spreekt men geen (of weinig) Fries maar Stadsfries, een Nederlands dialect met sterke Friese invloeden. Ook in Midsland, op Ameland en in Het Bildt worden verwante dialecten gesproken. Door de officiële status van het Fries hebben de meeste plaatsen in de provincie zowel een Nederlandse als een Friese benaming. Sommige plaatsen hebben alleen een gebruikte Nederlandse benaming omdat ze buiten het officiële Friese taalgebied vallen. Van de plaatsen in de gemeenten Tytsjerksteradiel, Ferwerderadiel, Boarnsterhim en Littenseradiel zijn sinds jaren alleen de Friese benamingen officieel, zoals Hurdegaryp, Burgum, Grou, Jirnsum en Raerd. BestuurDe provincie Friesland wordt bestuurd vanuit het "Provinsjehûs" (provinciehuis) aan de Tweebaksmarkt in Leeuwarden. De Provinciale Staten van Friesland tellen 55 leden. Het college van Gedeputeerde Staten is op het moment zes personen groot en staat onder voorzitterschap van Commissaris van de Koningin Ed Nijpels. Uitslag in Friesland van de Provinciale-Statenverkiezingen van maart 2003 (links) en de Tweede-Kamerverkiezingen van januari 2003 (rechts): College van Gedeputeerde Staten:
De gemeenten (en hoofdplaatsen)(Op Wikipedia worden de Nederlandstalige namen gehanteerd) Zie ook
Literatuur
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
