Inmiddels zijn we alweer bijna tien jaar met de Mars bezig. De verschijning van het boek in 2021 was een prachtige mijlpaal, maar zeker niet het einde van het onderzoek. Hoewel mijn aandacht tegenwoordig ook uitgaat naar andere projecten, keer ik regelmatig terug naar de Mars en haar bemanning. Er zijn immers nog altijd zo’n tweehonderd mannen van wie we nauwelijks meer weten dan hun naam.
Vrijwel iedere maand krijgen we een bericht van iemand die via de website ontdekt dat een voorouder op de Mars heeft gevaren. Zulke reacties blijven bijzonder en vormen iedere keer weer een stimulans om verder te zoeken.
De laatste jaren leverde dat eerlijk gezegd maar weinig nieuwe ontdekkingen op. Toch was het vandaag weer raak. En achteraf gezien had ik dit eigenlijk veel eerder kunnen – of misschien wel móéten – ontdekken.
In november 2026 bestaat De laatste reis van de Mars vijf jaar. Ter gelegenheid daarvan ben ik een nieuwsbrief aan het voorbereiden voor iedereen die de afgelopen jaren belangstelling voor de Mars heeft getoond. Daarbij wil ik ook alle bekende brieven van bemanningsleden, afkomstig uit egodocumenten, als pdf beschikbaar stellen. Terwijl ik die brieven opnieuw doorlas, viel mijn oog op een passage die ik jarenlang verkeerd had geïnterpreteerd.
In de brief van Cornelis ‘t Hart aan zijn familie in Rotterdam staat een groet aan Pieter de Gilde vermeld. Althans, dat dacht ik altijd. Ik had de passage gelezen als:
“Doe de groeten aan Pieter de Gilde, zijn vrouw en kinderen.”
Maar er staat iets heel anders:
“En doet de groetenis aan Pieter de Gilden zijn vrouw en aan zij kinderen en aan zijn moeders en susters en hij is nog fris en gesond.”
Ineens viel het kwartje.
Deze boodschap is niet afkomstig van Cornelis, maar van Pieter de Gilde zelf. Pieter heeft Cornelis gevraagd zijn familie te laten weten dat hij nog leeft en gezond is. Met één zin kregen we er ineens een aantal belangrijke aanwijzingen bij: Pieter de Gilde (soldaat aan boord van de Mars), had een vrouw en kinderen én zijn gezin woonde in Rotterdam.
Dat bood aanknopingspunten.
Een groot voordeel is dat de doop-, trouw- en begraafregisters (DTB) van Rotterdam volledig zijn geïndexeerd en doorzoekbaar zijn, in tegenstelling tot die van veel andere steden, zoals Den Haag en Dordrecht. Op basis van de brief zochten we een Pieter de Gilde die vóór het vertrek van de Mars gehuwd was, minstens twee kinderen had en in Rotterdam woonde.
Eigenlijk bleef er maar één serieuze kandidaat over.
Pieter de Gilde werd in 1748 in Rotterdam geboren en trouwde in 1773 met Elisabeth de Jong. Op het moment dat de Mars uitvoer hadden zij twee dochters: Johanna en Hendrijntje.
Pieter overleefde zowel de orkaan als de zeeslag en de gevangenschap. Uiteindelijk tekende hij voor de Engelsen en trad hij in Britse dienst, een keuze die meer Nederlandse krijgsgevangenen maakten om aan de erbarmelijke omstandigheden te ontsnappen.
Uit de Rotterdamse archieven blijkt dat dochter Hendrijntje in februari 1782 overleed. Uit de wijze waarop de aangifte is opgemaakt, lijkt het erop dat Pieter zelf de begrafenis heeft geregeld. Dat zou betekenen dat hij inmiddels veilig naar Rotterdam was teruggekeerd.
Bij het overlijden van Pieter’s moeder, Hester Sneewit in 1794 staat er vermeld dat zij werd overleefd door 1 meerderjarig kind. Op dat moment is Pieter’s zus Johanna nog in leven. Dit houdt in dat Pieter voor 1794 is overleden.
Zijn enige overgebleven kind, Johanna, trouwde in 1799 met Gerrit Baan. Hoewel zij zes kinderen kregen, werd de familielijn uiteindelijk alleen voortgezet door zoon Johannes Baan (1803). Via hem lopen de afstammelingen door tot op de dag van vandaag, met familienamen als Versteeg, MacLean en Van Daalen.
